HOA ĐÀO VÀ THƠ

“Nghĩ xa thôi lại nghĩ gần,
Làm thân con nhện mấy lần vương tơ.
Biết đâu trong đục mà nhờ,
Hoa thơm hết tiết nương nhờ vào ai?
Khi vin cành trúc, lúc dựa cành mai,
Đông đào tây liễu biết ai bạn cùng?”

“Nhân diện bất tri hà xứ khứ,
Đào hoa y cựu tiếu đông phong”

Hoa đào

Chép lại lời thơ kể chuyện xa,
Biết đâu không phải nỗi lòng ta
Bao lâu kiêu hãnh trong im lặng.
Thấy gió xuân về, cũng thiết tha...

(Mưa hoa - Thế Lữ)

Hảo hoa vô bách nhật,
Nhân thọ vô bách tuế.

Hoa đẹp không trăm ngày,
Người sống không trăm tuổi.

(Hành lạc từ II - Nguyễn Du)

“Anh đào nở ba ngày đã rụng
Khác chi người một kiếp phù du...”

Đào hoa mạc trượng Đông quân ý
Bàng hữu phong di tính tối toan.

(Nguyễn Du)
Hoa đào chớ cậy chàng xuân quý
Dì gió hay ghen ở rất gần.

(Đông A dịch thơ)

Một đóa hoa đào khéo tốt tươi,
Tường xuân mơn mởn thấy xuân cười.
Đông phong ắt có tình hay nữa,
Kín tịn(*) mùi hương dễ động người

(Đào hoa thi kỳ 1 (Nguyễn Trãi)
* tịn: tận, hết. Kín tịn = tỏa ngát

Trước sau nào thấy bóng nguời,
Hoa đào năm ngoái còn cười gió đông.

(Kiều - Nguyễn Du)

Trời để trời nuông, trời phải dạy
Dẫu rằng bé bỏng khéo kiêng khem
Trải bao mưa nắng cùng mưa móc
Vẫn một màu son với chị em

Cười trận gió đông hăng hái thổi
Thương con bướm trắng phất phơ thèm
Xin ai yêu đến đừng ham nó
Hễ mó tay vào ố nhọ nhem

(Vịnh cánh hoa đào - Tản Đà)

Cành lá dùng dằng với gió đông
Những nụ hoa kia đã chớm hồng
Đào nở màu hoa âm ấm nóng
Như lời từ biệt với mùa đông

(Hoa Đào - Bùi Đức Ba)

Hoa đào trước ngõ em qua
Sáng nay bỗng ướm cành hoa vào mùa
Đầy vườn lộc biết cây tơ
Năm đi chưa hết, đã ngờ xuân đâu
Bỗng dưng một đóa hoa đầu.
Nghe như đất lạ năm nào gặp em.

(Hoa đào nở sớm - Chế Lan Viên)

Cây cao muốn lấy vòm trời
Ở nơi nhiều nắng hai người sánh ngang
Thấy qua, hiểu cũng dở dang
Tôi là kẻ lạ bước sang phố nào?
Bỗng dưng nhớ rét hoa đào
Bốn mùa trong cánh chiêm bao bay về.

(Nhớ rét hoa đào - Vũ Xuân Hoát 1996)

Yêu hoa đào, ngắm hoa mai,
Tôi vào Nam gửi hồn ngoài Thăng Long...

(by Trần Mạnh Hảo)

Đào đỏ, đào phai, đào trắng nữa,
Mùa xuân chấm phá ở trong lòng.
Hoa đào cũng đẹp như đời vậy,
Nhờ dáng cành cây vấp vểnh cong...

(Nguyễn Duy)

Nửa ở Bồng lai, nửa dưới Trần,
Ta đi, trong lúc cả trời xuân
Nồng say thắm nhuộm mầu thi cảm.
Chợt cánh hoa đào rụng dưới chân.
.....
Ô hay! Bao cánh thắm hoa đào
Chẳng ủ lòng ta ấm dịu sao?
Chẳng đủ cho lòng quên khổ não.
Vì đâu réo rắt khúc tiêu tao?

(Mưa hoa - Thế Lữ)

Hoa cười hé nụ
Trăng ngủ vườn đông
Nghe hơi thở nhẹ cuối dòng
Bắc cầu vũ trụ thả lòng cát trôi

Đêm tỉnh giấc
Thắp đèn sao
Đàn kêu một khúc tiêu dao
Châm trà mặt ngọc cánh đào toả hương

(Khúc tiêu dao - Hà Văn Kỳ)

...Con chim chết dưới cội hoa
Tiếng kêu rụng giữa giang hà xanh xao
Mai anh chết dưới cội đào
Khóc anh xin nhỏ lệ vào thiên thu

(Động hoa vàng - Phạm Thiên Thư)

1. Lá đào rơi rắc lối Thiên Thai
Suối tiễn, oanh đưa, luống ngậm ngùi
Nửa năm tiên cảnh
Một bước trần ai
Ước cũ, duyên thừa có thế thôi...

(Tản Đà)
2. Yên khai lan diệp (mùi hương lan diệp)
Ngạn giáp đào hoa (hoa đào ở gần bờ)
Nụ cười theo nhịp sóng pha
Hoa rơi man mác ánh tà phong bay.

(Tiêu dao khúc - Hà Văn Kỳ)

Tự đắc nhất triêu phong giải đống,
Bách hoa nhưng cựu lệ xuân đài.
Một sớm gió đông thổi tan băng giá,
Trăm hoa như cũ reo trước gió xuân

(Tuệ Trung Thượng sĩ.
Nhập trần. Vào vòng cát bụi).

Xuân lai xuân khứ nghi xuân tận,
Hoa lạc hoa khai chỉ thị xuân.

Xuân qua xuân lại ngỡ xuân hết,
Hoa rụng hoa nở vẫn là xuân

(Vương Hải Thiềm.
Ðáp đệ tử diệu đạo chi vấn.
Trả lời đồ đệ hỏi về diệu đạo)

Tạc dạ nguyệt minh kim dạ nguyệt,
Tân niên hoa phát cố niên hoa.
Trăng sáng đêm qua vẫn là trăng đêm nay,
Hoa nở năm mới cũng là hoa năm cũ

(Tuệ Trung Thượng sĩ. Thời Trần,
Ðốn tỉnh - Chợt tỉnh)

Ðào hoa bất thị bồ đề thụ,
Hà sự Linh Vân nhập đạo trường?

(Bồ đề nào phải ở hoa đào,
Cớ sao lại hỏi chuyện Linh Vân giác ngộ?)

Sắc hoa xuân đóa đóa tươi hồng...

“Xuân lai tự thị xuân hoa tiếu..”

(Mùa xuân tới hoa xuân cười)

Hồng đào thụ thượng chân thời tiết,
Hoàng cúc ly biên bất thị xuân.

(Trên cây đào thắm đúng thời tiết,
Cúc vàng bên giậu chưa chắc là xuân).

(Ðối cơ. Tùy theo cơ duyên mà ứng đối-
Tuệ Trung Thượng Sĩ)

Xuân hồi hư đối khai đào nhị,
Phong khởi không văn kích trúc can.

(Xuân về lặng lẽ ngắm đào nảy nhị,
Gió lên luống nghe khóm trúc khua vang).

(Thướng Phúc Ðường Tiêu Dao thiền sư.
Trình thiền sư Tiêu Dao ở Phúc Ðường)

Hoa đào tưởng bóng đào xưa
Thuyền sang bến nọ dòng mờ khói vơi
Hoa dương vàng nhạt sầu người
Ta về uống nước sông khuây khỏa lòng...

(Động hoa vàng- Phạm Thiên Thư)

NGỠ NGÀNG HÌNH ẢNH TUYỆT ĐẸP CỦA NGU ỜI NGHỆ SĨ MÙ

Tuy bị mù nhưng nghệ sĩ George Redhawk lại có thể 
tạo nên những bức ảnh động tuyệt đẹp và ấn tượng.


Nhìn vào bức ảnh kỹ thuật số của nghệ sĩ George Redhawk là một
trải nghiệm rất ấn tượng đối với người xem. Dù bị mù nhưng 
nghệ sĩ George Redhawk vẫn có thể tạo nên những bức ảnh động 
tuyệt đẹp. 


Những hình ảnh này đều là ảnh động, người nghệ sĩ mù đã tìm ra
cách khiến chúng trông như thể đang chuyển động liên tục, trơn 
tru. 


Những hình ảnh siêu thực vốn dĩ đã đủ gợi cảm, nhưng sự chuyển
động trong bức ảnh càng khiến người xem ý thức hơn về cảm xúc 
và các yếu tố chuyển động. 


Hơn nữa, người xem còn bất ngờ hơn khi biết được rằng Redhawk
là một người mù nhưng lại có thể tạo nên những bức ảnh sống
động đến thế.


Redhawk tạo ra các hình ảnh này bằng cách sử dụng một loạt các 
công cụ trực quan và các chương trình kỹ thuật số - chủ yếu là tự
học và tự mày mò áp dụng.


Ông đã sử dụng phần mềm hình ảnh kỹ xảo trên máy tính để vẽ 
xen các hình động. “Phần mềm này được thiết kế để biến từ hình
này sang hình kia nhưng tôi phát hiện rằng nếu tôi biến một hình
ảnh ra chính nó thì sẽ có được chuyển động đẹp tuyệt vời”, ông 
giải thích.


Nhờ phương pháp độc đáo này, các hiệu ứng hình ảnh trở nên kỳ lạ 
và đôi khi tạo cảm giác hình ảnh biến đổi khá khó chịu nhưng có 
chiều sâu.


Nhờ hệ thống máy tính được thiết kế riêng, Redhawk có thể thoải 
mái sử dụng các phương tiện và sáng tạo nghệ thuật theo ý muốn
của mình.


Cùng thưởng thức một số hình ảnh khác của nghệ sĩ kém may mắn
nhưng tài hoa này đã sáng tạo ra.

NHỮNG PHỤ NỮ ĐƯỢC GIẢI NOBEL HÒA BÌNH

Giải Nobel được công bố hàng năm vào tháng 11-12 do Viện Hàn Lâm Khoa Học Hoàng Gia Thụy Điển (Royal Swedish Academy of Sciences), Viện Hàn Lâm Thụy Điển (Swedish Academy), Học Viện Karolinska và Hội Đồng Nobel Na Uy (Norwegian Nobel Committee). Giải Nobel là một giải thưởng quốc tế dành cho những nhân vật (và/hay cơ quan) xuất sắc nhất trong 6 lãnh vực: Vật Lý, Hóa học, Sinh học hay Y học, Văn chương, Hòa Bình và Kinh Tế. Năm lãnh vực đầu được thực hiện từ năm 1901 bắt nguồn từ di chúc 1895 của ông Alfred Nobel. Năm 1968, Ngân hàng Sveriges Riksbank thiết lập giải thưởng quốc tế The Sveriges Riksbank Prize cho lãnh vực Khoa học Kinh tế để tưởng niệm ông Alfred Nobel, người thiết lập giải Nobel Prize.

Mỗi giải thưởng được cấp phát bởi mỗi ủy ban riêng; Viện Hàn Lâm Khoa Học Hoàng Gia Thụy Điển cấp giải thưởng Nobel cho lãnh vực khoa học Vật lý, Hóa học và Kinh Tế; Viện Hàn Lâm Thụy Điển cho Văn chương; Học Viện Karolinska cho Sinh học hay Y học; còn Hội Đồng Nobel Na Uy cho giải Nobel Hòa Bình. Mỗi cá nhân lãnh giải Nobel nhận một tấm huy chương (medal), một bằng chứng nhận và một số tiền thưởng (thay đổi hàng năm).

Kể từ 1901 đến 2014, giải Nobel (kể cả Kinh tế) được cấp phát 567 lần cho 860 người và 25 tổ chức, trong số này có 46 phụ nữ (5,3%). Trong số 46 phụ nữ:

-16 phụ nữ giải Nobel về Khoa học gồm Vật Lý, Hóa Học, Sinh học hay Y học mà tác giả đễ đề cập trong bài trước.

– Văn chương: 13 phụ nữ

– Hòa Bình: 16 phụ nữ

– Kinh tế: 1 phụ nữ

Danh sách phụ nữ đoạt giải Nobel Hòa Bình.

1. Bertha von Suttner (9/6/1843 – 21/6/1914)), Áo – Hunggary. Đoạt giải Nobel Hòa bình năm 1905, là phụ nữ thứ hai đoạt Nobel sau Bà Marie Curie năm 1903. Bà cổ động hòa bình thế giới, là nhà văn tác giả “Lay Down Your Arms”, và là Chủ Tịch Danh Dự của Văn Phòng Hòa Bình Thế Giới tại Bern, Switzerland.

2. Jane Addams (6/9/1860 –21/5/1935), Hoa Kỳ. Bà là nhà Xã hội học, Triết học, lãnh tụ phong trào “Quyền bầu cữ của phụ nữ” và “Hòa bình thế giới”, Chủ tịch “Quốc tế Liên đoàn Phụ nữ vì hòa bình và tự do”. Bà đoạt Nobel Hòa Bình cùng với Ông Nicholas Murray Butler (Hoa Kỳ) năm 1931.

3. Emily Greene Balch (8/1/1867 –9/1/1961). Hoa Kỳ. Bà là giáo sư kinh tế, và xã hội học, bà hoạt động hòa bình và là Chủ tịch danh dự của “Quốc tế Liên đoàn Phụ nữ vì hòa bình và tự do” ở Thụy Sỉ. Bà được giải Nobel Hòa Bình năm 1946 cùng với Ông John Raleigh Mott (Hoa Kỳ).

4. Betty Williams (sanh 22/5/1943 – ). Bắc Ái Nhĩ Lan, UK. Bà cùng với bà Mairead Corrigan thành lập “Phong trào Hòa Bình cho Bắc Ái Nhĩ Lan”, về sau đổi thành “Cộng đồng dân yêu chuộng hòa bình” một tổ chức cổ võ tìm giải pháp hòa bình cho Bắc Ái Nhĩ Lan. Bà cùng với bà Mairead Corrigan được giải Nobel Hòa Bình năm 1976.

5. Mairead Corrigan (sanh 27/1/1944 – ). Bắc Ái Nhĩ Lan, UK. Bà cùng với bà Betty Williams thành lập “Phong trào Hòa Bình cho Bắc Ái Nhĩ Lan”, về sau đổi thành “Cộng đồng dân yêu chuộng hòa bình” một tổ chức cổ võ tìm giải pháp hòa bình cho Bắc Ái Nhĩ Lan. Bà cùng với bà Betty Williams được giải Nobel Hòa Bình năm 1976.

6. Mother Teresa (26/8/1910 – 5/9/1997) còn được gọi là “Mẹ Teresa Calcutta” là nữ tu Công giáo Rôma người Albania, và là nhà sáng lập Dòng Thừa sai Bác Ái ở Calcutta, Ấn Độ. Bà lãnh đạo Thừa Sai Bác Ái (Missionaries of Charity) và trở nên một nhân vật toàn cầu nổi tiếng với các hoạt động nhân đạo cứu giúp người nghèo và những người sống trong hoàn cảnh tuyệt vọng. Bà được trao Giải Nobel Hòa bình năm 1979 như một sự vinh danh cho các hoạt động nhân đạo của bà.

7. Alva Myrdal (31/1/1902 – 1/2/1986), Thụy Điển, là nhà xã hội học và chính trị, chính Bà là người cổ võ đưa Thụy Điển thành quốc gia phúc lợi. Cuối thập niên 1940, bà hoạt động cổ võ cho phúc lợi toàn cầu, được Liên Hiệp Quốc tuyển dụng làm trưởng bộ phận chính sách phúc lợi và chủ tịch Ủy Ban Xã Hội của UNESCO 1950 – 1955. Bà được trao Nobel Hòa Bình năm 1982 cùng chung với ông Alfonso García Robles (Mexico).

8. Aung San Suu Kyi (sinh 19/6/1945 – ), Miến Điện (Burma, Myanmar). Bà là lãnh tụ đảng đối lập, chủ tịch Liên Đoàn Quốc Gia Vì Dân Chủ của Miến Điện. Trong cuộc tổng tuyển cử 1990 đảng của Bà chiếm 81% (392 trên 485 ghế trong quốc hội). Tuy nhiên trước bầu cử Bà bị bắt ở tù tại gia kể từ 20/7/1989 đến 13/11/2010, Bà là một trong những tù nhân lương tâm nỗi tiếng thế giới. Bà được Nobel Hòa Bình năm 1991 vì “tranh đấu phi bạo lực cho dân chủ và nhân quyền”.

9. Rigoberta Menchú (sinh 9/1/1959 – ) người bản địa nước Guatemala. Bà được giải Nobel Hòa Bình năm 1992 vì “ghi nhận những hoạt động cho công bằng xã hội và hòa giải dân tộc-văn hóa dựa trên sự tôn trọng các quyền của các dân tộc bản địa”.

10. Jody Williams (sanh 9/10/1950), Hoa Kỳ. Bà là người hoạt động chính trị chống việc xử dụng mìn cá nhân, bảo vệ nhân quyền nhất là cho phụ nữ. Bà thành lập và phối hợp viên “Chiến dịch Quốc tế Cấm Xử dụng Mìn”. Bà được giải Nobel Hòa Bình năm 1997 vì “hoạt động cổ võ cấm xử dụng và tháo gở mìn sát thương cá nhân”.

11. Shirin Ebadi (sanh 21/6/1947). Iran. Bà làm luật sư, hoạt động nhân quyền, thành lập “Trung tâm Bảo vệ Nhân quyền tại Iran” đặc biệt chú trọng quyền của phụ nữ và trẻ em. Bà được giãi Nobel Hòa Bình năm 2003, vì “công cuộc chiến đấu cho dân chủ và nhân quyền”.

12. Wangari Maathai (1/4/1940 – 25/9/2011). Kenya. Bà hoạt động chánh trị và bảo vệ môi trường. Bà sáng lập “Phong trào trồng cây xanh”, “Bảo vệ môi trường” và “Quyền của Phụ nữ”. Bà được giải Nobel Hòa Bình năm 2004, vì “đóng góp vào phát triển bền vững, dân chủ và hòa bình”.

13. Ellen Johnson Sirleaf (sanh 29/10/1938). Bà hiện là Tổng Thống nước Liberia. Bà được giải Nobel Hòa Bình năm 2011 cùng với Bà Leymah Gbowee (Liberia) và Bà Tawakel Karman (Yemen), vì “công cuộc đấu tranh phi bạo lực cho sự an toàn của phụ nữ và quyền của phụ nữ để tham gia đầy đủ trong việc xây dựng hòa bình”.

14. Leymah Gbowee (sanh 1/2/1972). Liberia. Bà hoạt động hòa bình trong “Phong trào Hòa Bình của Phụ nữ”, có công trong việc chấm dứt nội chiến lần thứ 2 ở Liberia năm 2003. Bà được giải Nobel Hòa Bình năm 2011 cùng với Bà Ellen Johnson Sirleaf(Liberia) và Bà Tawakel Karman (Yemen), vì “công cuộc đấu tranh phi bạo lực cho sự an toàn của phụ nữ và quyền của phụ nữ để tham gia đầy đủ trong việc xây dựng hòa bình”.

15. Tawakel Karman (sanh 7/2/1979). Yemen. Bà là nhà báo, nhà chính trị, nhà hoạt động nhân quyền, lãnh đạo nhóm “Nhà báo Phụ nữ Độc lập”. Bà trở nên khuôn mặt quốc tế vì cuộc “Cách Mạng Mùa Xuân Á Rập 2011”, được mệnh danh là “Đàn bà sắt” (Iron Woman) và “Người Mẹ của Cách Mạng Yemen”. Bà được giải Nobel Hòa Bình năm 2011 cùng với Bà Ellen Johnson Sirleaf (Liberia) và Bà Leymah Gbowee (Liberia), vì “công cuộc đấu tranh phi bạo lực cho sự an toàn của phụ nữ và quyền của phụ nữ đểtham gia đầy đủ trong việc xây dựng hòa bình”.

16. Malala Yousafzai (sanh 12/7/1997). Pakistan. Cô là người hoạt động cho quyền học hành của phụ nữ tại thung lũng Swat ở vùng tây bắc Pakistan, là nơi Taliban cấm phụ nữ đi học. Cô trở nên nổi tiếng thế giới vì mới 11-12 tuổi cô đã hoạt động kêu gọi quyền phụ nữ được đi học, cô viết blog mô tả cuộc sống của cô dưới thời Taliban, cô được báo chí và truyền hình phương Tây phỏng vấn nhiều lần.

Buổi xế trưa ngày 9/10/2012, đang ngồi trên xe bus đi học thì một người đến hỏi tên cô rồi dí súng bắn cô 3 phát. May mắn chỉ một viên đạn trợt qua trán trái rồi xuống vai, làm cô bị thương nặng và bất tỉnh trong mấy ngày. Cô được chở đến nước Anh, điều trị tại bệnh viện Queen Elizabeth Hospital in Birmingham. Cuộc ám sát cô Malala Yousafzai làm bùng nổ việc thế giới ủng hộ Malala trong đòi hỏi quyền học hành của phụ nữ và kết án khủng bố. Cô được giải Nobel Hòa Bình năm 2014, ở tuổi 17, cùng với ông Kailash Satyarthi (Ấn Độ), vì “công cuộc đấu tranh chống lại sự đàn áp đối vớitrẻ em và người trẻ tuổi, và quyền học hành của tất cả trẻ em”. Cô là người trẻ tuổi nhất được giải Nobel.

Cũng như phụ nữ lãnh đạo quốc gia bùng phát sau năm 1960 (mời đọc “Những Phụ Nữ lãnh đạo quốc gia trên thế giới”), số phụ nữ được Nobel Hòa Bình cũng gia tăng mạnh sau năm 1960.

Số phụ nữ được giải Nobel Hòa Bình trong thời gian:

1900 – 1919: 1

1920 – 1939: 1

1940 – 1959: 1

1960 – 1979: 3

1980 – 1999: 4

2000 – 2015: 6

Nguyễn Thị Kim Thu